QUÊN CÁI TRUYỀN THUYẾT START-UP GARA ĐI. CÁI CHÚNG TA CẦN LÀ CÁC TAM GIÁC VÀNG VÀ NHỮNG SIÊU CỤM STARTUP (SUPER CLUSTERS).

Nếu bạn chưa biết về truyền thuyết gara, đơn giản nó nói rằng những ông lớn khởi nghiệp thường có điểm chung là bùng nổ ý tưởng trong một cái gara cũ kỹ. Nhưng đừng vội tin điều đó. Bài báo dưới đây sẽ giới thiệu khái niệm cụm khởi nghiệp (clusters), khu vực có đầy đủ về vốn, nhân lực và “văn hóa khởi nghiệp” như Sillicon Valley, Thượng Hải, New York, Isarel, vv. và khái niệm tam giác vàng trong startup, chính những thứ này mới là xuất phát của các start-up thành công.

Dịch từ nguyên bản tiếng Anh của bài báo với nhan đề “Forget the start-up garage myth. We need golden triangles and super clusters” - Diễn đàn Kinh tế thế giới.

Người dịch: Nhữ Thị Liên – Đại học Ngoại thương.

Hiệu đính: Trần Mạnh Cường - Young Scholars Initiative (YSI)

Một trong số những huyền thoại phổ biến nhất xung quanh các doanh nhân công nghệ là câu chuyện khởi nghiệp bắt đầu từ trong một gara khiêm tốn. Người sáng lập ra Amazon, Apple, Dell, Disney, Google và Microsoft đều có chung một câu chuyện này.

Hewlett Packard (HP) đúng là có nguồn gốc từ trong một gara, số 367, Đại lộ Addision, Palo Alto. Sản phẩm đầu tiên của HP, máy cảm biến âm thanh HP200A, được tạo ra ở đó vào năm 1939 và được dùng để kiểm ra thiết bị âm thanh. Tuy nhiên, cũng giống như những câu chuyện kinh doanh khác, khởi nguồn của nó thực chất nằm trong một trường đại học nghiên cứu.

Thành công đầu tiên này của HP, bao gồm tám chiếc được bán cho Disney để sản xuất phim Fantasia, không đơn thuần xảy đến một cách thần kỳ từ những tưởng tượng của Bill Hewlett và Dave Packard trong khoảng thời gian sau này, khi họ làm việc ở gara Stanford. Mà thành công đó, có thể nói, được truy nguyên từ luận văn tốt nghiệp thạc sĩ của Hewlett ở trường đại học Stanford, nơi mà ông ta đã được tiếp cận công nghệ tiên tiến, đồng môn đầy nhiệt huyết và sự hướng dẫn của kỹ sư huyền thoại Fred Terman, một trong những giảng viên của các doanh nhân đó.

Nếu bạn đến Đại lộ 367 Addison, một tấm bản có ghi “nơi ra đời của thung lũng Sillicon” sẽ chào đón bạn, đó chính là biểu tượng nguồn gốc của tất cả cụm công nghệ tuyệt vời nhất. Và đó là những cụm (clusters), không phải gara, đã tăng tốc sự sáng tạo. Chính những cụm này đã liên kết start-ups với những tập đoàn lớn, chuyên gia và những doanh nghiệp liên quan, và rất quan trọng, những trường đại học chuyên về nghiên cứu.

Steve Wozniak không hề thừa nhận truyền thuyết gara của Apple, đó có thể chỉ là sản phẩm từ sự bóp méo thực tế của Steve Jobs, người đồng sáng lập của Wozniak. Câu lạc bộ máy tính Homebrew đã kết nối Jobs và Wozniak với một mạng lưới những người đồng môn đầy nhiệt huyết - nhiều ngươi trong số đó có thể tiếp cận được nguồn thiết bị máy tính và kỹ thuật của trường đại học. Khóa học về thư pháp của Jobs ở trường đại học Reed đã tạo cảm hứng cho ông ta xây dựng máy tính cá nhân của Apple có giao diện và thiết kế đẹp.

Thời gian và sự tiếp cận với những bộ óc thông minh, thiết bị và môi trường hợp tác của những trường đại học nghiên cứu đã tạo điều kiện cho những sáng tạo tuyệt vời và sự phát triển nhanh chóng của các start-ups. Điều này được thấy ở hầu hết các cụm công nghệ năng động, phát triển nhanh trên toàn thế giới.

Cụm New York bao gồm những công ty phát triển nhanh như Buzzfeed, Foursquare và Tumblr, làm việc trên giao diện công nghệ và truyền thông, đang có thể thu hút những nhân tài cũng như tận dụng sự phối hợp với các trường đại học học trong thành phố.

Ở Bangalore, nơi Học viện công nghệ thông tin quốc tế (IIIT - B) đang nuôi dưỡng những nhà khoa học máy tính sáng giá, những công ty chuyên gia (specialist firms) trong dịch vụ công nghệ cao và gia công phần mềm, như InfoSys và Wipro, đang phát triển rất nhanh và cũng có xu hướng tập trung hình thành cụm (clustering).

Động thái tương tự cũng đang diễn ra ở các thành phố như Berlin và Tel Aviv, và đặc biệt nổi bật ở London. Những trường đại học nổi tiếng, người dùng am hiểu công nghệ, start-ups, tài chính và văn hóa là những yếu tố, có thể nói, đã khiến London trở thành một siêu cụm (super cluster) hay cụm của cụm (cluster of clusters). Những sự tập trung sáng tạo mạnh mẽ này xung quanh các trường đại học đẩy mạnh tiến bộ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ trong lĩnh vực tài chính (Fintech), khoa học về cuộc sống (Life science), thiết kế và thời trang. Bất chấp hậu quả với nước Anh hậu Brexit, London vẫn có thể tiếp tục là thỏi nam châm thu hút các doanh nhân.

Những doanh nhân và người dùng sành công nghệ quy tụ ở London. Về lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, những doanh nhân trẻ sáng giá như Rob Bishop và Zehan Wang, những người đã gặp nhau khi còn là sinh viên ở trường đại học hoàng gia London, đã tìm thấy một cộng đồng, sự hướng dẫn và những nguồn lực có thể kết nói học thuật và kinh doanh. Công ty xử lý đồ họa máy móc Magic Pony đã được bán cho Twitter mới gần đây với giá 150 triệu đô la. Bishop và Wang có sự kiến sẽ ở lại London để giúp phát triển trung tâm nghiên cứu và phát triển trí thông minh nhân tạo toàn cầu của Twitter (Twitter’s global AI R&D centre). Thành công này của họ diễn ra ngay sau khi Microsoft mua một công ty bị tách ở London đang hoạt động rong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), Swiftkey, với giá 250 triệu đô la.

Cụm trí tuệ nhân tạo xuất hiện xung quanh các trường đại học ở London, Oxford và Cambridge đang kết nối vào một thứ được gọi là “tam gác vàng. Amazon, Apple và Google đã đầu tư hàng trăm tỷ vào những startup về AI ở Cambridge và Oxford như Evi, Vocal IQ và Deepmind.

Một phòng thí nghiệm với 75 công ty

Các trường đại học, vốn là trung tâm trầm lặng của những cụm khởi nghiệp, đang dần đóng vai trò chủ động và tiên quyết hơn. Phòng thí nghiệm cải tiến của Harvard đã giúp hơn 75 công ty có khởi nghiệp thành công tính từ năm 2011. Vườn ươm hoàng gia đã chứng kiến rất nhiều những doanh nghiệp tách ra từ Đại học Hoàng gia (spin-off/spin-out company) tập hợp và lớn mạnh trong khuôn viên trường. Trong vòng chưa đến một thế kỷ - từ tầng hầm hay gara của một tòa nhà học thuật - những công ty từ vườn ươm hoàng gia đã thu hút hơn 1 tỷ đô la tiền đầu tư.

Những tập đoàn lớn đang phát triển khả năng tái tạo và tham gia hợp tác sáng tạo cùng với các trường đại học. Ở Anh, công ty dược phẩm GSK và công ty viễn thông BT đang tiến hàng tạo dựng cụm khởi nghiệp của riêng họ, khuyến khích các trường đại học tam gia cùng. Từ khi ra mắt vào năm 2014, Gara Microsoft - khái niệm gara lại xuất hiện, cho phép nhân viên làm việc với sự tự do có định hướng học thuật trong các dự án không liên quan đến vai trò chính của họ. Những nhân viên và sinh viên thực tập phối hợp qua 114,000 lượng lao động mạnh. Khuyến khích để thất bại, nhưng cũng vì thế mà những tính năng và ý tưởng mới xuất hiện từ trong Gara càng nhanh hơn. Nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau được pha trộn lại, giống như ở các trường đại học tốt nhất. Những dự án đầy tham vọng được nuôi dưỡng. Châm ngôn của Xưởng khởi nghiệp Microsoft là “Hãy luôn đổi mới”, biểu thị chung một ý tưởng, dù không giống hệt về mặt từ ngữ, của những trường đại học lớn.

Những doanh nghiệp công nghệ thành công có thể là những người “dựng chuyện” tuyệt vời. Nhiều câu chuyện chứa đựng những yếu tố thành thật đáng nghi, đặc biệt khi liên quan đến truyền thuyết khởi nguồn của các start-up: Một nhà kho khiêm tốn. Trong thực tế, tuy nhiên, những ý tưởng này thường khởi nguồn từ phòng thí nghiệm hay trên giảng đường của các trường đại học. Những ý tưởng này trở thành sự sáng tạo trong các cụm khởi nghiệp, trong đó các trường đại học đóng vai trò sống còn, bao gồm cả việc cũng cấp không gian và thiết bị cho các start-ups.