CÔNG THỨC CỦA SIR ALEX FERGUSON - KỲ 1

Một số người gọi ông là huấn luyện viên vĩ đại nhất trong lịch sử.

Dịch và thẩm định: Ban Dịch thuật - The Keynesian Association

Trước khi nghỉ hưu vào tháng 5 năm 2013, Sir Alex Ferguson đã làm huấn luyện viên trưởng của Manchester United, CLB bóng đá Anh thành công nhất và có giá trị thương hiệu lớn nhất của làng thể thao trong suốt 26 mùa giải.Trong khoảng thời gian đó Man United đã giành được 13 danh hiệu vô địch Anh cùng với 25 danh hiệu khác tại các đấu trường quốc nội và quốc tế - giúp ông thu về gần gấp đôi số danh hiệu so với người quản lý câu lạc bộ Anh thành công thứ hai. Và Ferguson không chỉ là huấn luyện viên bóng đá. Ông đóng vai trò trung tâm trong việc điều hành United, quản lý không chỉ đội một mà là cả câu lạc bộ. Như lời cựu giám đốc điều hành David Gill đã nói: “Steve Jobs là Apple; Sir Alex Ferguson là Manchester United.”

Năm 2012, giáo sư Trường Kinh Doanh Harvard -Anita Elberse - đã có cơ hội  trao đổi với  Ferguson về phương pháp quản lý của ông và phát triển nghiên cứu của Harvard Business School xung quanh vấn đề này. Hiện tại bà và Ferguson đã cộng tác với nhau trong một phân tích về những phương pháp thành công của ông ấy.

Anita Elberse: Thành công và sự dẻo dai của Sir Alex là một vấn đề được quan tâm – không chỉ bởi người hâm mộ bóng đá. Ông ấy đã làm như thế nào? Liệu có thể xác định đươc những thói quen và những nguyên tắc để dẫn tới sự thành công đó hay không? Trong suốt mùa giải cuối cùng của ông, cựu sinh viên của tôi - Tom Dye và tôi đã tiến hành một loạt các cuộc phỏng vấn cụ thể với Ferguson về phương pháp lãnh đạo của ông và quan sát những hành động của ông tại sân tập của Man United và tại sân vận động nổi tiếng của họ, sân Old Trafford, nơi đặt một bức tượng của vị huấn luyện viên trước bằng đồng cao 9 foot ở bên ngoài. Chúng tôi đã nói chuyện với rất nhiều người cùng làm việc với Ferguson, từ David Gill cho tới những trợ lý huấn luyện viên, những nhà quản lý và các cầu thủ. Chúng tôi quan sát Ferguson trong hàng loạt các cuộc họp ngắn và các cuộc trò chuyện với cầu thủ và nhân viên ở ngoài hành lang, trong quán cà phê, trên sân tập, và bất cứ nơi nào khác có cơ hội xuất hiện. Sau đó, Ferguson đã đến HBS để xem bài nghiên cứu tình huống đó được dạy như thế nào, thể hiện quan điểm của mình, trả lời câu hỏi của sinh viên, dẫn đến một cuộc trao đổi đầy lôi cuốn và khiến lớp học của tôi không còn chỗ ngồi.

Ferguson và tôi đã thảo luận tám bài học lãnh đạo để nắm bắt những yếu tố quyết định qua cách tiếp cận của ông ấy. Mặc dù vậy, tôi đã cố gắng để không đẩy các khía cạnh trở nên quá khó, để mọi người chắc chắn có thể áp dụng chúng một cách rộng rãi hơn trong kinh doanh và cuộc sống. Trong bài viết sau đây, tôi sẽ mô tả mỗi bài học mà tôi quan sát, và sau đó đưa ra những quan điểm của Ferguson.

Khởi đầu từ nền móng

Khi đến Manchester vào năm 1986, Ferguson đã đề cập tới việc tạo ra một bộ khung mang tính dài hạn bằng một chương trình đổi mới đội trẻ của United. Ông thành lập hai "trung tâm của sự xuất sắc" dành cho các cầu thủ đầy triển vọng 9 tuổi và tuyển một số người săn tin, thúc giục họ đem về cho ông những tài năng trẻ hàng đầu. Nổi tiếng nhất trong số những bản hợp đồng đầu tiên của ông là David Beckham. Quan trọng nhất có lẽ là Ryan Giggs, Ferguson đã để ý một cậu bé 13 tuổi với dáng người mảnh khảnh vào năm 1986, người đã trở thành cầu thủ bóng đá Anh được vinh danh mọi thời đại. Ở tuổi 39, Giggs vẫn ở trong biên chế của quỷ đỏ. Những ngôi sao kỳ cựu như Paul Scholes và Gary Neville cũng là một trong số các cầu thủ nằm trong chương trình đầu tư cho giới trẻ sớm nhất của Ferguson. Cùng với Giggs và Beckham, họ là cốt lõi của các đội hình mạnh của United cuối thập niên 90 và đầu những năm 2000, đánh dấu bản sắc hiện đại của câu lạc bộ.

Một sự đặt cược lớn vào tài năng trẻ, vào thời điểm mà triết lý hiện tại, như một bình luận viên truyền hình đáng kính đã nói: "Bạn không thể dành được cái gì với lũ trẻ." Ferguson tiếp cận phương pháp này một cách có hệ thống. Ông nói về sự khác biệt giữa việc xây dựng một đội bóng - điều mà hầu hết các nhà quản lý tập trung, và xây dựng một câu lạc bộ.

Sir Alex Ferguson: Khi đến Manchester United, tôi chỉ nung nấu một điều duy nhất: xây dựng một câu lạc bộ bóng đá. Tôi muốn xây dựng ngay từ nền móng ban đầu. Điều đó sẽ tạo ra sự trôi chảy và nguồn cung lực lượng cho đội một. Với phương pháp này, tất cả các cầu thủ lớn lên cùng nhau, tạo ra một mối liên hệ giữa họ, do đó, tạo nên tinh thần của cả đội.

Khi tôi đến, chỉ có một cầu thủ duy nhất trong đội một dưới 24 tuổi. Bạn có thể tưởng tượng nổi điều đó với một câu lạc bộ như Manchester United? Tôi biết rằng chú trọng vào đội trẻ sẽ phù hợp với lịch sử câu lạc bộ và kinh nghiệm huấn luyện trước đó của tôi đã mách bảo rằng chiến thắng với các cầu thủ trẻ là có thể và tôi thì lại rất giỏi trong chuyện làm việc với họ. Vì vậy tôi tự tin và chắc chắn rằng nếu United muốn mong chờ một điều gì đó, thì việc xây dựng lại cấu trúc đội trẻ là rất quan trọng. Bạn có thể nói rằng đó là sự dũng cảm, thế nhưng may mắn ủng hộ cho lòng dũng cảm.

Ý nghĩ đầu tiên của 99% các nhà quản lý mới được bổ nhiệm là phải đảm bảo đội của mình giành chiến thắng - để tồn tại. Vì vậy, họ mua về các cầu thủ có kinh nghiệm. Điều đó đơn giản bởi vì chúng ta sống trong một ngành công nghiệp định hướng kết quả. Ở một số câu lạc bộ, chỉ cần thua ba trận liên tiếp thì bạn sẽ bị sa thải. Trong thế giới bóng đá hiện nay, với một hệ thống mới của giám đốc và những người sở hữu, tôi không chắc bất kỳ câu lạc bộ nào cũng  sẽ có đủ kiên nhẫn để chờ đợi một người quản lý để xây dựng một đội bóng trong khoảng thời gian bốn năm.

Chiến thắng một trận chỉ là một thành công ngắn hạn, bạn có thể thua vào trận sau. Xây dựng một câu lạc bộ mang lại sự ổn định và nhất quán. Bạn không bao giờ muốn rời mắt khỏi đội một, nhưng những nỗ lực phát triển đội trẻ của chúng tôi khi hoàn thành đã dẫn đến nhiều thành công trong những năm 1990 và đầu những năm 2000. Các cầu thủ trẻ thực sự đã trở thành linh hồn của câu lạc bộ.

Tôi luôn cảm thấy tự hào khi thấy sự trưởng thành của các cầu thủ. Công việc của một nhà quản lý, như một người thầy, là khiến mọi người trở nên tốt hơn. Chỉ cho họ những kĩ năng tốt hơn, biến họ thành những người chiến thắng, khiến họ trở lên tốt hơn, và họ có thể đi bất cứ nơi đâu trong cuộc đời. Khi bạn cho người trẻ một cơ hội, bạn không chỉ tạo nên một tuổi thọ dài hơn cho đội, mà còn tạo ra sự trung thành.  Họ sẽ luôn nhớ rằng bạn là người quản lý đã cho họ cơ hội đầu tiên. Khi họ biết bạn đang chỉ đường cho họ, họ sẽ tiếp nhận cách hướng dẫn của bạn. Thực sự là bạn đang bồi dưỡng một thứ tình cảm gia đình. Nếu bạn chú ý đến đội trẻ của bạn và cho họ một cơ hội để thành công, họ sẽ khiến bạn ngạc nhiên tới chừng nào.

Dám xây dựng lại đội hình của bạn

Ngay cả khi đã đạt được thành công vang dội, Ferguson vẫn chú ý xây dựng lại đội hình. Ông đã gây dựng tên tuổi của mình qua việc tập hợp xây dựng nên năm đội hình chiến thắng khác biệt trong suốt sự nghiệp của mình ở Man United và tiếp tục giành cúp cùng những đội hình đó. Những quyết định của ông xuất phát từ việc ý thức sâu sắc về những tiến bộ của đội bóng trong quá trình tái thiết cũng như về vòng đời của các cầu thủ - về việc họ đóng góp bao nhiêu giá trị cho đội bóng vào bất lúc nào đúng thời điểm. Ferguson xem xét rất kỹ lưỡng quá trình phát triển tài năng của các cầu thủ, bao gồm các cựu binh trung thành mà ông đã gắn bó. Ryan Giggs nói với chúng tôi: “Ông ấy không bao giờ nhìn vào thời điểm hiện tại, mà luôn luôn nhìn vào tương lai, biết những gì cần củng cố và làm mới, là điểm mạnh của ông ấy.”

Phân tích của chúng tôi từ dữ liệu về giá trị chuyển nhượng cầu thủ trong một thập kỷ cho thấy Ferguson là "nhà quản lý danh mục đầu tư"  tài năng có hiệu quả nhất. Ông là con người chiến lược, có lý trí, và có hệ thống. Trong thập kỷ qua, Manchester United đã giành 5 cúp vô địch Anh, nhưng đã chi ít hơn so với các đối thủ Chelsea, Manchester City và Liverpool. Nguyên nhân là do việc gia hạn hợp đồng với các cầu thủ trẻ: Những cầu thủ dưới 25 tuổi đã đóng góp phần lớn vào những vụ chuyển nhượng mới của quỷ đỏ so với các đối thủ. Và bởi United sẵn sàng bán những cầu thủ vẫn đang chơi tốt, kiếm nhiều tiền từ việc chuyển nhượng hơn hầu hết các đối thủ, và tiếp tục đặt cược vào những tài năng đầy hứa hẹn. Nhiều người trong số những người được đặt cược như vậy đã trở thành những cầu thủ rất trẻ đang trên đỉnh của siêu sao. (Thỉnh thoảng, Ferguson cũng bỏ tiền ra để chiêu mộ các siêu sao hàng đầu, chẳng hạn như tiền đạo người Hà Lan Robin Van Persie, ông mua với giá 35 triệu đô la vào đầu mùa giải 2012-2013, khi Persie đã  29 tuổi.). Các cầu thủ trẻ có nhiều thời gian và điều kiện để thành công, hầu hết các cầu thủ lớn tuổi được bán cho các đội khác trong khi họ vẫn còn giá trị, và một vài cựu binh hàng đầu đã được giữ lại để xoay chuyển liên tục và kết nối văn hóa của câu lạc bộ.

Sir Alex Ferguson: Chúng tôi chia ra 3 cấp độ cầu thủ: trên 30, từ 23 đến 30 và các cầu thủ trẻ. Ý tưởng là các cầu thủ trẻ đang phát triển, sẽ đáp ứng được các tiêu chuẩn mà những người đi trước đã thiết lập. Mặc dù tôi đã luôn luôn cố gắng để bác bỏ điều này, nhưng tôi tin rằng chu kỳ của một đội bóng thành công có thể kéo dài bốn năm, và sau đó cần có sự thay đổi. Vì vậy, chúng tôi đã cố gắng để hình dung đội hình của ba hoặc bốn năm tới và từ đó đưa ra những quyết sách. Do đã ở Man United một thời gian dài, nên tôi có đủ khả năng để có thể lên kế hoạch trước, không ai có thể khiến tôi thay đổi. Tôi đã rất may mắn vì điều đó.

Mục đích là để phát triển dần dần, loại những cầu thủ cũ ra và thay bằng các cầu thủ trẻ. Hai điều cốt lõi là: Thứ nhất, chúng ta đã gặp ai và chúng ta nhìn thấy họ ở đâu trong thời gian ba năm, và thứ hai, đã có dấu hiệu cho thấy cầu thủ hiện tại đã già đi? Những cầu thủ, như Ryan Giggs, Paul Scholes, và Rio Ferdinand có thể chơi một thời gian dài, mà không ngại vấn đề tuổi tác. Điều khó khăn nhất là loại bỏ một cầu thủ mà trước đó chơi rất hay – nhưng bằng chứng được thể hiện ở trên sân. Nếu bạn nhìn ra sự thay đổi, sự suy thoái, bạn phải tự hỏi sẽ làm gì tiếp trong hai năm tới.

Thiết lập những thanh tiêu chuẩn cao – Và giúp mọi người đạt được chúng

Ferguson nói say sưa về mong muốn thấm nhuần những giá trị trong các cầu thủ của ông. Hơn cả việc cho họ kỹ năng kỹ thuật, ông muốn truyền cảm hứng cho họ phấn đấu để làm tốt hơn và không bao giờ từ bỏ, nói cách khác, giúp họ trở thành những người chiến thắng.

Mong muốn giành chiến thắng mãnh liệt của ông bắt nguồn từ khi còn là cầu thủ. Sau thành công tại một số câu lạc bộ nhỏ Scotland, ông đã ký hợp đồng với Rangers - một câu lạc bộ hàng đầu - đội mà ông đã cổ vũ khi còn bé – nhưng nhanh chóng mất đi sự đồng tình với người quản lý mới. Ông rời Rangers ba năm sau với chỉ một huy chương Scotland Cup runner-up để minh chứng cho thời gian của mình ở đó. "Vận đen ấy đã cho tôi một khả năng quyết định – thứ đã định hình cuộc sống của tôi", ông nói với chúng tôi. "Tôi đã quyết tâm rằng sẽ không bao giờ bỏ cuộc.”

Ferguson tìm kiếm thái độ như thế từ các cầu thủ của mình. Ông đã tuyển những người mà ông gọi là "kẻ thua cuộc" và yêu cầu họ làm việc vô cùng chăm chỉ. Qua nhiều năm, thái độ này đã lan truyền – các cầu thủ không chấp nhận những đồng đội không cho họ tất cả những gì họ có. Các ngôi sao lớn nhất không phải là ngoại lệ.

Sir Alex Ferguson: Tất cả những gì chúng tôi làm là duy trì các tiêu chuẩn chúng tôi đã thiết lập cho một câu lạc bộ bóng đá – điều này áp dụng cho tất cả các đội đã được xây dựng và dự bị, những bài thảo luận về chiến thuật, về động lực. Ví dụ, chúng tôi không bao giờ cho phép một buổi tập không hiệu quả. Những gì bạn nhìn thấy trong tập luyện sẽ thể hiện trên sân. Vì vậy, mỗi buổi tập đều chú trọng về chất lượng. Chúng tôi không cho phép sự thiếu tập trung. Đó là về cường độ, sự tập trung, tốc độ, một mức hiệu suất cao. Từ đó, chúng tôi hy vọng, sẽ làm các cầu thủ tiến bộ hơn sau mỗi buổi tập.

Tôi đã nâng kỳ vọng của các cầu thủ. Họ sẽ không bao giờ chịu thua. Tôi luôn nói với họ mọi lúc rằng: "Nếu bạn chịu thua một lần, sẽ có lần thứ hai." Và đạo đức nghề nghiệp và năng lượng của tôi dường như đã lan tỏa khắp câu lạc bộ. Tôi đã từng là người đầu tiên đến vào buổi sáng. Trong những năm sau, rất nhiều nhân viên của tôi có mặt ở đó khi tôi đến lúc 7 giờ sáng. Tôi nghĩ rằng họ hiểu lý do tại sao tôi đến sớm và họ đã biết công việc họ phải làm. Có cảm giác là "Nếu ông có thể làm điều đó, thì tôi cũng có thể làm điều đó."

Tôi liên tục nói với đội bóng của tôi rằng làm việc vất vả cả cuộc đời là cả một tài năng. Nhưng tôi mong đợi nhiều hơn từ các ngôi sao. Tôi mong đợi họ luyện tập chăm chỉ hơn nữa. Tôi nói, "Hãy chứng minh rằng bạn là những cầu thủ hàng đầu." Và họ đã làm. Đó là lý do tại sao họ là những ngôi sao - họ được chuẩn bị để làm việc chăm chỉ hơn. Những siêu sao với cái tôi của họ không phải là thứ mà một số người thấy được. Họ cần phải là người chiến thắng, vì cái tôi của họ, vì vậy họ sẽ làm những gì cần thiết để giành chiến thắng. Tôi đã từng thấy [Cristiano] Ronaldo [một trong những tiền đạo hàng đầu thế giới, hiện đang chơi cho Real Madrid], Beckham, Giggs, Scholes, và các cầu thủ khác khác tập luyện hàng giờ. Tôi đã phải đuổi theo họ. Tôi đập mạnh vào cửa sổ và nói rằng, "Chúng ta có một trận đấu vào ngày thứ Bảy." Nhưng họ muốn dành thời gian để luyện tập. Họ nhận ra rằng là để trở thành một cầu thủ Manchester United không hề dễ dàng.

(Đón đọc kỳ 2)