NGÀNH CÔNG NGHIỆP CẤP VỐN Ở HOA KỲ - Nathan Myhrvold - Kỳ 3 (Kết thúc)

Trong 10 năm tới, việc các CFO căn vặn bộ phận R&D rằng “Chúng ta đã chi đủ cho việc sáng chế chưa?” sẽ trở nên phổ biến.

NHỮNG ĐIỀU THỊ TRƯỜNG CẤP VỐN PHÁT MINH SẼ TÁC ĐỘNG TỚI:
CÁC NHÀ PHÁT MINH	CÁC CƠ QUAN HỌC THUẬT	CÁC NHÀ SẢN XUẤT	XÃ HỘI NÓI CHUNG
·        Cấp vốn ·        Xác định các chủ đề triển vọng cho phát minh ·        Đánh giá thị trường cho các phát minh cụ thể ·        Thiết lập tỉ lệ thị trường cho các phát minh ·        Cung cấp các khoản đền bù đáng tin cậy ·        Hỗ trợ tạo ra những bản quyền sáng chế vững chắc ·        Tiếp thị và cấp phép phát minh ·        Thu gom các phát minh từ nhiều nguồn để gia tăng giá trị của chúng	·    Cấp vốn ·    Kết nối phù hợp các lĩnh vực khám phá khoa học với nhu cầu của ngành công nghiệp ·    Lập cơ cấu thoả thuận khi nhiều tổ chức cùng đặt cọc vào cùng một bản quyền sáng chế ·    Hỗ trợ kiếm tiền từ các phát minh ·   Thi hành luật sở hữu bản quyền sáng chế	·        Cung cấp dịch vụ mua bán một cửa cho các bản quyền sáng chế ·        Mang các nhà phát minh ở bên ngoài lại với nhau để đáp ứng nhu cầu cụ thể của công ty ·        Giảm thiểu rủi ro xảy ra kiện cáo bằng cách cung cấp quyền tiếp cận đối với các bản quyền sáng chế ·        Phụng sự như một thị trường đã sẵn sàng cho các bản quyền sáng chế mà các công ty muốn xin cấp hoặc bán lại	·        Tăng tốc tiến trình phát triển công nghệ ·        Giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn quỹ chính quyền dành cho nghiên cứu ·        Thúc đẩy sự tôn trọng dành cho quyền sở hữu trí tuệ ·        Tái chế hiệu quả các ý tưởng tốt của những pha đầu tư mạo hiểm thất bại ·        Tăng cường cạnh tranh và gia tăng sự lựa chọn cho người tiêu dùng

Một phiên họp khác đã dẫn tới việc phát minh ra một loại phản ứng hạt nhân mang tính cách mạng mà không cần phải làm giàu uranium. Bởi vì công nghệ làm giàu hạt nhân cũng có thể sử dụng trong chế tạo vũ khí, nên thiết kế của chúng tôi có thể làm giảm thiểu vô cùng nhiều hiểm hoạ sinh sôi vũ khí hạt nhân.

Chúng tôi cho ra đời hàng nghìn phát minh mỗi năm theo cách này. Mỗi ý tưởng đều được soi xét cẩn thận và được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên. Sau đó chúng tôi đệ đơn xin cấp bằng sáng chế cho những sáng chế tốt nhất, chiếm từ 1/5 tới 1/3 tổng số lượng. Vào năm 2009, chúng tôi xin cấp khoảng 450 bản quyền cho tổ phát minh nội bộ. Việc đó biến chúng tôi thành 1 trong 50 đơn vị xin cấp bằng sáng chế nhiều nhất thế giới – vượt lên trên các tập đoàn khổng lồ khác như Boeing, Johnson&Johnson, 3M, Misubishi và Toyota.

Gặt hái từ một mạng lưới các nhà phát minh.

Song song với quá trình phát minh nội bộ, trong vòng 2 năm trở lại đây, chúng tôi đã đầu tư xấp xỉ 100 triệu đôla vào mạng lưới các nhà phát minh bên ngoài. Những nhà phát minh này phần lớn là các học giả và thoả thuận của chúng tôi thường là với các cơ quan phụ trách họ. Lấy ví dụ, năm ngoái Học viện Công nghê Ấn Độ tại Mumbai đã lựa chọn công ty chúng tôi làm đơn vị hỗ trợ cho việc thương mại hoá các phát minh tạo ra bởi chính các khoa và cán bộ của trường.

Những nhà phát minh trong mạng lưới nhận được các “yêu cầu phát minh”, đã được gạch đầu dòng ra cụ thể các thử thách về mặt kĩ thuật và những triển vọng rực rỡ cho họ theo đuổi. Sau đó, họ đệ trình các ý tưởng lên để đánh giá. Công ty chúng tôi chi trả bằng tiền mặt cho ý tưởng hứa hẹn nhất và đồng thời cũng đệ đơn xin cấp bản quyền sáng chế luôn. Những nhà phát minh và đơn vị chủ quan của họ nhận được phần chia từ bất cứ khoản tiền bản quyền hiện hữu nào.

Đầu tư vào những phát minh đang có sẵn. 

Mặc dù hoạt động hiểu quả như vậy, song mạng lưới những nhà phát minh tài năng của chúng tôi chẳng bao giờ có thể cung cấp đủ số lượng các phát minh cho các quỹ cấp vốn cả. Thế nên chúng tôi đã mua lại hầu như toàn bộ trên 30,000 bằng sáng chế trong danh mục đầu tư của mình. Làm như vậy, chúng tôi sẽ có khả năng bành trướng ra thị trường bằng cách tặng các nhà phát minh những tuỳ chọn mới mẻ hoặc đơn giản là tốt hơn, để thu lợi nhuận từ các sáng chế của họ. Nhóm thâu tóm bao gồm nhiều nhà chiến lược kinh doanh của chúng tôi tìm hiểu về các sở hữu bản quyền nắm giữ bởi những khách hàng hiện tại hoặc khách hàng tiềm năng, xác định nhu cầu công nghệ của họ và cố hết sức để lắp ráp nên các danh mục đầu tư phù hợp với nhu cầu đó. Những nhà thẩm định và người mua đánh giá các phát minh trên thị trường và quyết định có hay không và bao nhiêu tiền chi ra để đấu thầu các phát minh đó.

Một nguồn đáng kể các bản quyền sáng chế đến từ nguyên mẫu những nhà phát minh độc lập. Nhiều nhà phát minh kiểu này chẳng có hứng thú gì với việc viết một bản dự án kinh doanh hoặc xây dựng nên một công ty; họ chỉ thích giao các phát minh của mình cho đi cấp phép sử dụng và tiến tới ý tưởng lớn tiếp theo. Các hãng đầu tư như chúng tôi nhường họ việc tìm kiếm và thương lượng riêng rẽ với rất nhiều những người được cấp giấy phép tiềm năng. Và trong hầu hết mọi tình huống chúng tôi đều đề nghị được với những nhà phát minh này các thoả thuận tốt hơn. Tới thời điểm này, việc chi 315 triệu đôla cho các nhà sáng chế độc lập đã biến chúng tôi thành một trong những nguồn vốn mới lớn nhất của họ.

Các trường đại học và tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận là nguồn thứ hai thu về các phát minh cho chúng tôi. Một lượng lớn đến ngạc nhiên những IP (Sở hữu trí tuệ) tạo ra trong giới học viện bị bỏ phí bởi các cơ quan này thiếu tài nguyên để phát triển đầy đủ những tiềm năng thương mại của chúng. Những cơ quan học thuật quy mô nhỏ hơn tại Hoa Kì và nhiều trường đại học ngoại quốc thường không có khả năng cấp vốn cho một văn phòng chuyển giao công nghệ. Những cơ qua có khả năng làm chuyện đó lại chỉ đi bán dạo một phần nhỏ các sáng chế của họ - điển hình là các phát minh được tạo ra trong nội bộ và có thể được bán hay cấp phép sử dụng dễ dàng. Đó là bởi khi các nhà khoa học từ nhiều cơ quan khác nhau cộng tác để đưa ra một ý tưởng (thường là như vậy), quyền sở hữu với IP thường rất phức tạp. Các trường học (Schools?!) chùn bước trước việc đầu tư tài nguyên cần thiết để cơ cấu nên một thoả thuận. Hoặc họ không cảm thấy hài lòng với công việc kiếm tiền từ các phát minh khi có một luồng khách hàng tiềm năng mới, hoặc khi khách hàng có xu hướng xem thường quyền sở hữu trí tuệ của họ. Một quỹ cấp vốn phát minh có thể gánh vác trọng trách này bởi nó cho phép trừ dần khoản chi phí cố định của những nhóm cấp phép vào nhiều thoả thuận khác nhau. Cho đến nay, hãng chúng tôi đã cung cấp nhiều phân tích, bằng sáng chế và các chuyên gia cấp phép cùng tiền mặt cho hơn 100 đơn vị.

Đôi khi chúng tôi lại tận dụng được lợi thế của các nguồn bản quyền sáng chế chất lượng cao từ những vận may bất ngờ. Ví dụ như những bản quyển đăng bán bởi các công ty đang lao đao hoặc đã phá sản dưới hình thức đấu giá hoặc mua bán trực tiếp. Trong một vài trường hợp, họ là những tập đoàn lớn (ví dụ như Enron), nhưng đa phần là các công ty khởi nghiệp nhỏ sụp đổ bởi nhiều lí do chẳng liên quan gì đến chất lượng các ý tưởng của họ. Bằng việc cung cấp một thị trường sẵn sàng dung hoà những công ty khởi nghiệp và các ý tưởng đi trước thời đại của họ, chúng tôi bơm lại tiền vào hệ thống vốn đầu tư mạo hiểm để cấp cho những hoạt động kinh doanh mới. Những thoả thuận loại này cũng có thể cứu những sáng chế tuyệt vời khỏi bị bỏ phí.

Giả sử, gần đây chúng tôi đang theo dõi 5 công ty khởi nghiệp thiết bị y tế, hoạt động trên cùng một lĩnh vực nhưng giờ lại đang thoi thóp ở từng mức độ sụp đổ khác nhau. Công nghệ của họ khá ổn; nền kinh tế hiện thời đơn giản chỉ không thể hỗ trợ được cho ngần ấy các đối thủ cạnh tranh trong cùng một lĩnh vực, và các nhà đầu tư mạo hiểm lại lưỡng lự trước quyết định có hay không bỏ thêm vốn cho họ. Chúng tôi cân nhắc đưa ra một thoả thuận nhằm kết hợp và tài cấu trúc các sở hữu trí tuệ của họ thành một gói (package?!) lớn hơn, rồi sau đó bán lại cho các công ty khởi nghiệp khác vững mạnh hơn hoặc cho các tập đoàn lớn như GE, Baxter hoặc Johnson&Johnson.

Cuối cùng, một số lượng lớn những bản quyền sáng chế còn lại chúng tôi mua được từ nhiều công ty lớn mạnh: Chúng tôi có thoả thuận với hơn 100 công ty trong danh sách Fortune 500 và nhiều công ty quốc tế có quy mô tương tự.

Nhiều tập đoàn lớn tỏ ra nản lòng bởi các sáng chế thường rất khó dự đoán và không thể kiểm soát nổi. Khi dự định giải quyết một vấn đề thì một vấn đề hoàn toàn không ngờ tới và chẳng mắc mớ gì đến công việc lại xuất hiện. Hấu hết các công ty đều gặp khó khăn để khai thác những ý tưởng nằm ngoài công việc kinh doanh cốt lõi của họ.

Một thị trường vốn hoạt động ổn định sẽ làm việc kiếm tiền từ những phát minh trở nên dễ dàng hơn. Nếu những công ty cấp vốn sáng chế tạo lập thành công một thị trường như vậy, thì 10 đến 20 năm sau, việc các CFO căn vặn bộ phận R&D rằng “Chúng ta đã chi đủ cho việc sáng chế chưa? Chúng ta đã bán đủ sáng chế ra thị trường chưa?” sẽ trở nên phổ biến. Thay vì là cái hố đen hút tiền như hiện tại, việc nghiên cứu sẽ trở thành một ngành kinh doanh mang lại lợi nhuận và thu hút được nhiều tiền hơn đổ vào đó. Thực tế đó là một trong số nhiều mục tiêu của tôi: mang nhiều kinh phí R&D lại hơn cho tất cả mọi người.

Biến các sáng chế thành Tiền

Ngoài vỏn vẹn trên đầu ngón tay các công ty công nghệ - ví dụ các tổ hợp tiềm năng như sản xuất thuốc – ra thì việc mua bán, cấp phép sử dụng sáng chế vẫn còn khá khó khăn. Chi phí giao dịch thường đội lên cao. Phần nhiều các giao dịch thường diễn ra trong tình trạng cửa đóng then cài, nên các thông tin giá cả đáng tin cậy để hỗ trợ người mua và người bán, đo đếm được giá trị của bất kì sáng chế nào đều trở nên khó tiếp cận.

Để tạo nên một thị trường hiệu quả giúp moi được ra đầy đủ giá trị của các sáng chế, những nhà tạo lập thị trường phải có dư dả vốn. Với khái niệm “dư dả”, ý chúng tôi là nhiều hơn nhiều so với 5 tỉ đôla mà chúng tôi kêu gọi được cho đến giờ. Nhưng để thuyết phục các nhà đầu tư chịu chi ra nhiều tiền như thế thì các tuỳ chọn thương mại hoá bản quyền sáng chế phải luôn sẵn sàng. Sau đây là một vài cách tiếp cận mà chúng tôi đang theo đuổi hiện tại và một cách tiếp cận có khả năng được theo đuổi trong tương lai.

Các gói bản quyền sáng chế. 

Một cách nhằm thu được đủ giá trị của bản quyền sáng chế là tập hợp chúng lại một cách khôn khéo để toàn bộ giá trị của chúng lớn hơn tổng giá trị của mỗi phần lẻ tẻ cộng lại. Chúng tôi đã lắp ráp nên nhiều danh mục đầu tư bản quyền lớn trong lĩnh vực công nghệ không dây, vi chíp nhớ và các lĩnh vực khác. Mỗi một danh mục như vậy thường chứa một vài phát minh đang được sử dụng. vài phát minh nhiều khả năng sẽ được sử dụng trong tương  lai và vài phát minh có rất nhiều khả năng đầu cơ.

Bất kì bản quyền sáng chế nào cũng có giá trị cả, nhưng khi được gom lại thành một gói thì giá trị của chúng trở nên phức tạp hơn nhiều. Bởi khách hàng  mua các gói này có thể tiết kiệm được thời gian và phí tổn để lần theo dấu tất cả các nhà sở hữu bản quyền và thương lượng từng thoả thuận riêng rẽ một. Khách hàng có thể dễ dàng có mọi bản quyền sáng chế họ cần để cho ra đời nhanh hơn một sản phẩm đột phá, và cùng lúc giảm thiểu rủi ro thiếu thốn một bản quyền cần thiết nào đó hoặc vướng vào một vụ kiện tụng vi phạm bản quyền mà không hay biết.

Hầu hết các khách hàng lớn của chúng tôi đều thấu hiểu lối tiếp cận này và muốn được cấp phép các bản quyền từ chúng tôi theo những lô 1,000 đơn vị hoặc hơn. Nhiều người còn đăng kí theo dõi một danh mục đầu tư để tự động lấy được cấp phép mỗi khi có phát minh nào được thêm vào đó. Các hoạt động cấp phép của chúng tôi cho đến giờ đã thu về được hơn 1 tỉ đôla.

Nói vậy để biết rằng việc cơ cấu nên một danh mục đầu tư như thế là rất khó khăn. Một thử thách lớn nhất chúng tôi phải đối mặt là nhận thức được rõ loại sáng chế nào đáng giá nhất đối với các nhà đầu tư chiến lược và các khách hàng khác của chúng tôi. Những công ty thường không hay kể lể về những nhu cầu của họ cho người khác. Và đôi khi là họ chỉ chưa nghĩ xa được như thế.

Hoa Kì, với các lợi thế về những nhà nghiên cứu tài năng, sự cởi mở trong đổi mới về tài chính và văn hoá sáng tạo, được định vị để dẫn dắt ngành kinh doanh mới này.

Đưa một công ty khởi nghiệp lên bệ phóng.

Vài ý tưởng tỏ ra cách mạng đến nỗi thậm chí các quỹ đầu tư mạo hiểm cũng phải từ chối cấp vốn. Và thỉnh thoảng lại có một ý tưởng lại tuyệt vời đến mức để bên nào khác thương mại hoá nó là một hành động điên rồ. Trong những trường hợp ngoại lệ như vậy, một hãng sáng chế có thể cân nhắc thành lập một công ty khởi nghiệp.

Nếu một phát minh thật sự quyền năng nhưng thị trường lại chật ních các tay chơi rồi, thì một công ty liên doanh cổ phần với một trong nhiều “gã khổng lổ” sẽ tạo ra lối đi chắc chắn nhất cho việc thương mại hoá. Hợp tác liên doanh tỏ ra rất thu hút  khi phát triển một sáng chế đòi hỏi không chỉ nguồn vốn lớn mà còn ở sự tinh thông thị trường. Vì lí do này, chúng tôi hiện đang khám phá các mối liên doanh với nhiều tập đoàn năng lượng đa quốc gia nhằm tiền hàng thương mại hoá lò phản ứng hạt nhân kiểu mới của chúng tôi.

Tạo ra loại chứng khoán đảm bảo bản quyền sáng chế.

Những danh mục đầu tư bản quyền thành công có thể đem lại rất nhiều tiền, nên chúng có thể làm trụ đỡ tài chính cho một lớp tài sản đầu tư mới: chứng khoán dựa trên bản quyền sáng chế. Thật vậy, cổ phần ở các công ty như Qualcomm về bản chất đã hoạt động theo cách này rồi. Chứng khoán dựa trên bản quyền sáng chế sẽ chỉ đơn giản tạo ra một liên kết trực tiếp hơn giữa hiệu năng của bằng sáng chế và lợi nhuận mang lại.

Có thể dễ dàng tưởng tượng ra rằng một khi giao dịch chứng khoán được chống lưng bởi một danh mục đầu tư bản quyền, bắt đầu đi vào thực hành, mọi người sẽ đẩy mạnh đầu cơ những bản quyền đơn lẻ nào mà thể hiện tiềm năng khác thường. Những công ty đặt cược vào các thứ công nghệ liên quan – ví dụ là những công ty đang cố gắng thương mại hoá các công nghệ đó – có thể sử dụng loại chứng khoán này để bảo vệ khoản cược của họ. Khả năng đó sẽ chỉ tồn tại đến khi nào chúng ta có cách để định giá loại chứng khoán như vậy – điều mà chúng tôi hiện đang cố gắng giải quyết.

Không lâu trở về trước, khái niệm nhà đầu tư mạo hiểm chuyên nghiệp chưa hề tồn tại. Chủ doanh nghiệp phải đi vay tiền từ các ông chú ông bác giàu có hay bạn bè đại học của họ. Rồi vào năm 1946, George Doriot, một người nhập cư từ Pháp mà sau này trở thành thiếu tướng trong quân đội Hoa Kì và thành giáo sư giảng dạy tại trường Kinh Doanh Havard, đã thành lập nên tập đoàn Nghiên cứu và Phát triển Hoa Kì (American Research and Development Corporation-ARDC) như một phương tiện để sáng tạo và đầu tư vào các công ty mới mang tính cách tân. Doriot chuyển cơ chế cấp vốn chủ yếu từ nợ sang vốn chủ sở hữu. Bất kì nhà đầu tư nào có hứng thú đều có thể bỏ tiền vào một trong các quỹ của ARDC và bất kì chủ doanh nghiệp có tham vọng nào cũng có thể tiếp cận ARDC bằng một kế hoạch kinh doanh hoàn chỉnh. Mô hình có tầm mở rộng của Doriot để gọi vốn và đầu tư mạo hiểm đã cung cấp cho các nhà doanh nghiệp một tiêu chuẩn, một phương thức để gây vốn. Giờ là lúc làm điều tương tự cho các nhà sáng chế.

Việc phát minh quá quan trọng để có thể nhờ cả vào bàn tay thiện nguyện. Và tôi cũng chẳng thấy lí do nào để phải làm thế cả. Kleiner Perkins, Benchmark, Sequia, và các hãng đầu tư mạo hiểm hàng đầu khác không phải thân chinh đến trước Quốc hội để cầu xin một khoản tiền nho nhỏ nữa dành cho khu vực công ty cỡ nhỏ. Những nghiên cứu trong các ngành thiên văn hay vật lí học cơ bản có chặng đường dài và khuếch tán lợi ích cho xã hội thì nên được tài trợ bởi chính quyền. Nhưng cấp vốn cho các phát minh công nghệ hữu dụng kiếm được tiền trong một khoảng thời gian ngắn – trong khoảng 10 năm – lại không nên là việc của chính quyền. Đó là việc của khu vực tư nhân. Và Hoa Kì, với sự kết hợp của các tài năng nghiên cứu, cởi mở trong các đổi mới tài chính và văn hoá sáng tạo, được định vị một cách hoàn hảo để trở thành người dẫn dắt cho ngành kinh doanh mới này.

Phải làm gì để thị trường cấp vốn phát minh được công nhận? Một nhóm các công ty – không chỉ Intellectual Venture - sẽ phải chứng minh được khái niệm này. Chúng tôi cần nhiều người hơn nữa chấp nhận các sáng chế của chúng tôi. Chúng tôi phải mở rộng mạnh mẽ số lượng các công ty được chúng tôi cấp phép sử dụng bản quyền. Và 2 hay 3 quỹ sáng chế phải thu về được lợi nhuận lớn.

Một thị trường cấp vốn phát minh và một ngành công nghiệp hoạt động ổn định có thể cho phép các nhà sáng chế khắp nơi trên thế giới sáng tạo ra thêm hàng trăm nghìn các phát minh nữa mỗi năm so với hiện nay. Chắc hẳn sẽ có những phát minh ngớ ngẩn hoặc vô dụng. Nhưng điều quan trọng là top 1% các phát minh sẽ làm cuộc sống của nhân loại giàu có và tốt đẹp hơn. Tạo lập nên một thị trường vốn, nuôi dưỡng ngành kinh doanh cấp vốn phát minh, và những thành quả tốt đẹp thu được sẽ chắc chắn làm thay đổi cả thế giới.

Đọc kỳ 1 tại: http://www.thekeynesian.com/2015/04/nganh-cong-nghiep-cap-von-o-hoa-ky.html

Đọc kỳ 2 tại: http://www.thekeynesian.com/2015/04/nganh-cong-nghiep-cap-von-o-hoa-ky_62.html